Archief van
Auteur: Blaise T.

2020: Multatuli-jaar!

2020: Multatuli-jaar!

[bron: nieuwekerk.nl] Op maandag 17 februari 2020 zal Zijne Majesteit de Koning een gedenksteen onthullen ter ere van de Nederlandse schrijver: Eduard Douwes Dekker, bekend onder de schrijversnaam Multatuli. De koning opent met deze handeling officieel het Multatuli-jaar. Dit jaar wordt de 200ste geboortedag van de schrijver gevierd met diverse activiteiten en initiatieven. Schrijver Arnon Grunberg houdt een lofrede en acteur Thom Hoffman kruipt in de huid van Multatuli. Prof. dr. Elsbeth Etty, voorzitter van het Multatuli Genootschap, houdt een toespraak. De gedenksteen is ontworpen door kunstenaar Jeroen Henneman.

Het Multatuli Genootschap organiseert het hele jaar door verschillende activiteiten om het werk en de ideeën van Multatuli in de belangstelling te houden. Ook wordt er een ‘digitaal standbeeld’ ontwikkeld, Multatuli Online.

 

1

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
Een poëtisch j’accuse

Een poëtisch j’accuse

vuillard3

[bron: tzum.info] De Franse filmmaker en schrijver Éric Vuillard won in 2017 de Prix Goncourt, Frankrijks meest prestigieuze literaire prijs, voor De orde van de dag. Dit buitengewone boek over de Anschluss is het eerste werk van Vuillard dat in het Nederlands is vertaald.

Een genre-aanduiding is een handvat; het dirigeert en zorgt voor een bepaalde leeshouding. De belangrijkste vraag heeft echter niet betrekking op het genre, maar op de kwaliteit van de tekst. De orde van de dag van Éric Vuillard is lastig te classificeren, het is volgens mij geen roman, maar het is een prachtig boek, een schitterende literaire tekst.

Vuillard behandelt in De orde van de dag twee belangrijke gebeurtenissen. De ene vindt plaats op 20 februari 1933 en de tweede in maart 1938. De eerste gebeurtenis is een samenkomst van vierentwintig belangrijke werkgevers, de tweede gebeurtenis betreft de Anschluss: de annexatie van Oostenrijk door Nazi-Duitsland. Wat het verslag van deze gebeurtenissen tot literatuur maakt is de gave stijl van Vuillard. De poëtische taal en toon van Vuillard is doordringend: het zorgt ervoor dat we ons werkelijk bewust worden van wat we al wisten.

Een maand nadat Adolf Hitler in januari 1933 Rijkskanselier is geworden, komen de notabelen van Duitsland bij elkaar. ‘We bevinden ons in het nirwana van de industrie en de geldwereld.’ Die vierentwintig machtige mannen wordt gevraagd om een bijdrage voor Hitlers NSDAP. Ze trekken hun portemonnee, sommigen geven een ton en Gustav Krupp doneert een miljoen. Vuillard beschrijft de bijeenkomst alsof hij zelf in de kamer aanwezig was: ‘Tussen het niezen door werd iets gefluisterd. Er kwam een zakdoek tevoorschijn, neusvleugels trompetterden in de stilte.’ Dit zijn zinnen die je niet vindt in geschiedkundige teksten. (..) ‘Niets is onschuldig in de vertelkunst,’ schrijft Vuillard later. Een literaire vertelling is niet onschuldig door de manier van vertellen, door het perspectief, de keuze van de woorden, de vergelijkingen en metaforen en door de toon en het ritme. De orde van de dag is zeker niet neutraal: het is een poëtisch j’accuse.

Ook van Éric Vuillard:

vuillard4

 

1

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
Het testament van Leonard Cohen

Het testament van Leonard Cohen

22 november 2019: de dag dat het waarschijnlijk laatste album met nieuwe nummers van Leonard Cohen uitkwam. Dit pure ‘Cohen’-album klinkt dan ook als een heel typische en eigen afsluiter. Adam Cohen doet zijn vader eer aan om dit album na zijn dood nog uit te brengen.

Leonard Cohen stierf op 7 november 2016. Maanden na diens dood trok Adam Cohen zich terug in een garage niet ver van zijn huis en legde daar de laatste hand aan ‘Thanks for the Dance’. De songs zijn dus nog ingezongen door Leonard Cohen zelf, maar werden afgewerkt door diens zoon. In het laatste nummer van het album zingt Adam Cohen zelf ook mee in de backing vocals.

(..) Leonard Cohen was boven alles een magistrale verhalenverteller. Elk album dat het vorige opvolgt gaat steeds meer over de boodschap van het nummer. Hij wil verstaan worden, gehoord worden en dat in alle soberheid en eenvoud. Vrijwel elk nummer is een poëtisch hoogstandje.

Zowat alles dat Cohen zelf ooit heeft geschreven, hield hij bij. Daardoor beschikken we nu over een zeer uitgebreid arsenaal aan materiaal van de meester zelf.

Dit is een echt ‘Cohen’ album. Puur, wonderlijk verhalend en meesterlijk poëtisch. Helemaal de moeite waard om nog postuum uit te brengen. Ook na zijn dood baant hij zich moeiteloos, door middel van zijn aantrekkelijke en geleefde stem, een weg naar je hart.

[bron: dagelijksvanalles.be]

Thanks for the dance

Thanks for the dance
I’m sorry you’re tired
The evening has hardly begun
Thanks for the dance
Try to look inspired
One two three, one two three one
There’s a rose in your hair
Your shoulders are bare
You’ve been wearing this costume forever
So turn up the music
Pour out the wine
Stop at the surface
The surface is fine
We don’t need to go any deeper
Thanks for the dance
I hear that we’re married
One two three, one two three one
Thanks for the dance
And the baby you carried
It was almost a daughter or a son
And there’s nothing to do
But to wonder if you
Are as hopeless as me
And as decent
We’re joined in the spirit
Joined at the hip
Joined in the panic
Wondering if
We’ve come to some sort
Of agreement
It was fine it was fast
We were first we were last
In line at the Temple of Pleasure
But the green was so green
And the blue was so blue
I was so I
And you were so you
The crisis was light
As a feather
Thanks for the dance
It was hell, it was swell
It was fun
Thanks for all the dances
One two three, one two three one

 

2

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
Om naar uit te kijken

Om naar uit te kijken

[bron: debezigebij.nl] De lezer volgt een vertrouwd personage dat feilloos past in Siebelinks rijke oeuvre dat zich voornamelijk afspeelt op en rond zijn geboortegrond.

Toch is deze roman anders. Voor het eerst onderbreekt Jan Siebelink het verhaal om in gesprek te gaan met zijn hoofdpersonage. Daarmee legt hij zichzelf op de divan. ‘Probeer eens wat nuchterder, volwassener tegen deze dingen aan te kijken,’ maant Hugo hem. ‘Blijf niet zo op die dingen hameren. Laat het leven vloeiend zijn. Probeer wat minder zwaar op de hand te zijn. En, erover nadenkend, als ik heel eerlijk ben, vind ik je ook wel erg hypocriet.’ Niet alleen speelt Jan Siebelink hiermee literair gevaarlijk spel, persoonlijker was hij nog nooit.

 

1

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
► Groots en verrassend

► Groots en verrassend

churchill
Charlie Chaplin en Winston Leonard Churchill: beiden waren prominente publieke figuren en beiden hadden een briljante geest. – ‘Een meesterwerk waarin feit en fictie zo goed met elkaar vermengd worden dat het onderscheid ertussen niet meer van belang is: wat telt is de waarheid van de roman.’

1

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
Clarice Lispectors meesterwerk

Clarice Lispectors meesterwerk

lispector9Dit boek, waarmee Clarice Lispector zich de ware opvolgster van Kafka betoont, is een onvergetelijke getuigenis van de manier waarop de kunstenares G.H. God tot zich laat komen…

Quotes:
‘Een liefdesverhaal, een thriller, een poging het dagelijks leven te vangen in woorden, een filosofische overpeinzing: Lispectors meesterwerk is alles tegelijk.’ de Volkskrant – Arjan Peters ★★★★

‘Clarice eist in deze onorthodoxe roman nogal wat van haar lezers. Maar dat mag. Ze krijgen er veel voor terug wat geen enkele ander auteur hun bieden kan.’ Trouw – Ger Leppers

‘Clarice Lispector schreef om alle zekerheden op hun grondvesten te doen daveren, om te ontwrichten wat vanzelfsprekend is en te openbaren wat ondenkbaar is.’ De Tijd –  Jan Dertaelen

 

[fragment] – –  ik zoek, ik zoek. Probeer te begrijpen. Aan iemand over te dragen wat ik beleefd heb, en ik weet niet aan wie, maar ik wil wat ik beleefd heb niet voor mezelf houden. Ik weet niet wat ik aan moet met wat ik beleefd heb, ik ben bang voor die diepe ontregeling. Ik vertrouw het niet wat me is overkomen. Is me iets overkomen wat ik als iets anders heb beleefd, omdat ik niet weet hoe ik het moet beleven? Ik zou dat ontregeling willen noemen, en op die manier zou ik het er veilig op kunnen wagen, want na afloop zou ik weten waar ik naar terug moet keren: naar het voorafgaande geregelde geheel. Dit noem ik liever ontregeling, omdat ik mezelf niet bevestigd wil zien in wat ik beleefd heb – als ik dat wel doe, verlies ik de wereld die ik had en ik weet dat ik geen ruimte heb voor een andere.

Als ik mezelf hierin bevestigd zie en als werkelijk beschouw, ben ik verloren, want dan weet ik niet waarin ik mijn nieuwe ik moet inbedden – als ik doorga met mijn springerige visioenen moet de hele wereld veranderen wil ik erin passen.

Ik ben iets kwijtgeraakt wat wezenlijk voor me was en dat nu niet meer is. Ik heb het niet meer nodig, het is alsof ik een derde been kwijt ben dat me het lopen onmogelijk maakte maar waardoor ik wel stevig stond. Dat derde been ben ik kwijtgeraakt. En nu ben ik weer iemand die ik nooit geweest ben. Ik heb weer wat ik nooit heb gehad: slechts twee benen. Ik weet dat ik alleen met twee benen kan lopen. Maar de afwezigheid van het nutteloze derde voelt aan als een gemis en maakt me bang, want daardoor werd ik iets wat ik zelf kon vinden, zelfs zonder me te hoeven zoeken.

Ben ik ontregeld omdat ik kwijt ben wat ik niet nodig had? Ik weet niet of ik met die nieuwe lafheid van mij – dat is het nieuwste wat me is overkomen, lafheid, het is mijn grootste avontuur, die lafheid van mij is zo’n weids veld dat ik haar alleen met de grootste moed kan aanvaarden –, ik weet niet of ik met die nieuwe lafheid van mij, die zoiets is als wakker worden in een vreemd huis, de moed zal hebben om gewoon te gaan. Jezelf kwijtraken is moeilijk. Zo moeilijk dat ik hoogstwaarschijnlijk snel een manier zal bedenken om me te vinden, ook al is mezelf vinden opnieuw de leugen dat ik leef. Tot nu toe was mezelf vinden al een idee hebben van een mens en me daarin inbedden: ik zat volledig in die geregelde, georganiseerde mens, en de geweldige opbouwkracht die leven kostte voelde ik niet eens. Het idee dat ik had van een mens werd gevoed door mijn derde been, het been dat me stevig op de grond plantte. Maar wat nu? Word ik nu vrijer?

Nee. Ik weet dat ik nog niet vrijelijk voel, dat ik opnieuw denk, omdat het mijn doel is te vinden – en dat ik voor alle zekerheid vinden het moment zal noemen waarop ik een uitweg zie. Waarom heb ik niet de moed om alleen een toegang te vinden? O ja, ik weet dat ik binnen ben gekomen, maar ik schrok omdat ik niet weet waar ik uitkom. En ik had me nooit eerder laten meevoeren, tenzij ik wist waarheen.

Maar gisteren was ik urenlang mijn menselijke structuur kwijt. Als ik moed had, zou ik verloren blijven, maar ik ben bang voor wat nieuw is en ik ben bang om te beleven wat ik niet begrijp – ik wil altijd de zekerheid hebben om op zijn minst te denken dat ik het begrijp, ik kan me niet overgeven aan desoriëntatie. Hoe is het te verklaren dat mijn grootste angst juist te maken heeft met: zijn? Maar er is geen andere weg. Hoe is het te verklaren dat mijn grootste angst juist is te beleven wat er komt? Hoe is het te verklaren dat ik er niet tegen kan te zien, alleen maar omdat het leven niet is wat ik dacht dat het was, maar iets anders – alsof ik eerder wel zou hebben geweten wat het was! Waarom is zien zo’n ontregeling?

En een teleurstelling. Maar teleurgesteld waarover? Terwijl ik mijn slechts geconstrueerde samenhang waarschijnlijk amper kon verdragen? Misschien is teleurstelling de angst om niet meer tot een systeem te behoren. Maar dan zou je moeten zeggen: hij is dolgelukkig omdat hij eindelijk teleurgesteld werd. Wat ik vroeger was, was niet goed voor mij. Maar op dat niet-goede had ik het beste gevestigd: mijn hoop. Met mijn eigen kwaad had ik een toekomstig goed geschapen. Is mijn angst nu soms dat mijn nieuwe ik zinloos is? Maar waarom laat ik me niet leiden door wat er gebeurt? Dan zal ik het heilige gevaar van het toeval moeten lopen. En het lot vervangen door waarschijnlijkheid.

Maar zou ik als kind dan dingen ontdekt hebben zoals je iets ontdekt in een laboratorium, waar je gewoon vindt wat je vindt? Ben ik soms pas als volwassene bang geworden en heb ik toen dat derde been geschapen? Maar zou ik als volwassene de kinderlijke moed kunnen opbrengen om mezelf te verliezen? Jezelf verliezen betekent vinden zonder te weten wat je aan moet met wat je vindt. De twee benen die lopen, niet langer met het derde dat vastzet. En ik wil vastzitten. Ik weet niet wat ik moet doen met de verschrikkelijke vrijheid die me kan vernielen. Maar was ik blij toen ik vastzat? Of zat er, en ja, dat zat er, dat onnozele en onrustige iets in mijn gelukkige gevangenissleur? Of was er, en ja, dat was er, dat zeurende iets, waar ik zo gewend aan was dat ik dacht dat zeuren een mens zijn was. Is dat het? Ook ja, ook.

1

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
IJslandse kerst

IJslandse kerst

IJsland is het boekenwalhalla van de wereld. De IJslanders zijn dol op lezen, geven de meeste boeken uit per capita en behoren steevast tot de top 5 gelukkigste landen. Ook hebben zij de allermooiste kersttraditie van de wereld: boeken geven op kerstavond! 

Waar we in Nederland het hele jaar door boeken uitgeven, doen ze dat in IJsland eens per jaar in de maanden voor kerst. Dankzij de traditie elkaar een boek (of meer) cadeau te doen op kerstavond, is dat hét moment om alle nieuwe titels in de markt te zetten. Deze boekenvloed heeft dan ook een geheel eigen naam: Jólabókaflóð.

Op kerstavond worden boeken uitgewisseld, cadeau gegeven en gekregen, waarna je de rest van de avond heerlijk gaat zitten lezen. Vaak wordt het boek ook mee naar bed genomen, gecombineerd met chocola.

(bron: hebban.nl)

 

1

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
De Noorse meester van het langzame proza

De Noorse meester van het langzame proza

fosse13

[bron: volkskrant.nl] In ‘De andere naam’ zitten we in het hoofd van een schilder, de weduwnaar Asle, een solitaire figuur die staart naar zijn meest recente doek waarop slechts twee strepen staan, het zou een kruis kunnen zijn. Zijn gedachten malen maar door, het stikt van de herhalingen, aan de zinnen van Fosse komt geen einde, het is er donker, Kerstmis nadert, vrienden en geliefden zijn alcoholist of dood, iedereen zwoegt en ploetert, Asle voert gesprekken over ruimte, tijd en God met een visser die met Kerst naar zijn eenzame zus gaat. Afgrondelijke Scandinavische zwaarmoedigheid alom. Maar ondanks dat alles gloort er iets, smeult er hoop. Zolang de stem praat, is er een kans op verlossing en verzoening.

‘Als het totaal (Septologie) de buitengewone literaire kwaliteit van dit eerste deel behoudt, zal het een van de grote werken uit de wereldliteratuur worden.’ – Fernando Vizcaino

Vijf jaar werkte Jon Fosse aan de 1.500 pagina’s van zijn Septologie, veelal in volledige afzondering. Nu zijn de eerste twee delen wereldwijd verschenen. De volgende delen, Ik is een ander (Septologie III-V) en Een nieuwe naam (Septologie VI-VII), verschijnen respectievelijk in 2021 en 2022.

“Ooit zei ik dat schrijven voor mij zoiets is als bidden. Veel later las ik dat Franz Kafka precies hetzelfde heeft gezegd. Dus ik was allesbehalve origineel. (..) [Het gaat om concentratie], meditatie, een manier om het leven te begrijpen, om ergens naar te reiken. Ik denk niet aan de lezer als ik schrijf. Toen ik jong was, heb ik eens iets heel doms gezegd, toen mij werd gevraagd voor wie ik schrijf. Voor God, was mijn ietwat kribbige antwoord. Dat werd prompt de kop boven het stuk: ‘Fosse schrijft voor God.’ Dat vond ik beschamend. Dat hoort u mij niet meer zeggen. Ik schrijf voor iets of iemand en kan het niet nader definiëren. Ook het schrijven zelf niet: dat ontstaat als ik het doe. Het komt tot mij – ik weet niet vanwaar – en ik ben de secretaris die luistert en het geconcentreerd moet noteren. Niets mag mij daarvan afleiden.” (Jon Fosse, interview Volkskrant)

Sebastiaan Kort in NRC: ‘Ik raad de aanstaande lezer aan deze bezonken, bezielde boeken met een frisse, onbevooroordeelde geest tegemoet te treden. Naar aanleiding van Onderworpen liet Michel Houellebecq zich in een interview ontvallen dat ‘het zonder religie niet gaat’, leven. Fosse lijkt die stelling met dit boek te onderschrijven. Via een personage, maar toch.’

1

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail