Archief van
Dag: 18 maart 2017

‘In jou herken ik de wijsheid van de hofnar en de brutaliteit van de moralist wanneer jij net doet of je slechts één doel hebt: ons vermaken.’ (Moustaki)

‘In jou herken ik de wijsheid van de hofnar en de brutaliteit van de moralist wanneer jij net doet of je slechts één doel hebt: ons vermaken.’ (Moustaki)

hvanveen
‘Dit boek is goed voor uw gezondheid’ (Herman van Veen)

VOORWOORD

Als je wilt

stuur ik je

een clown

van papier

die je tranen

droogt

en bij je is

als je

weer eens

sterft

van onvermogen

en

het liefst

zou

blijven

leven.

***

Een man

Een man gaat naar de psychiater

en zegt:

‘Dokter,

ik ben over alles

in tweestrijd.’

 

De arts vraagt:

‘Hou jij van jezelf?’

 

‘Ja, dokter,

maar het is niet

wederzijds.’

***

Zullen we

Zullen we verdwalen?

Ik weet de weg.

***

Janneman

Janneman kreeg

een splinter in zijn vinger,

het deed pijn.

 

Moeder peuterde

de splinter er met

een veiligheidsspeld uit

en gaf hem op zijn vingertop

een kusje.

 

Boven de schouw

hing een beeldje van

Jezus aan het kruis.

 

Janneman pakte

de trap, klom met

een nijptang naar boven,

trok de spijkers uit

de palmen van

de handen van

Christus aan het

kruis.

 

Jezus duikelde naar

beneden

en schommelde met

zijn hoofd omlaag

aan de spijker door

zijn voet.

 

Moeder kwam de kamer

binnen.

‘Jezus! Janneman!’

 

Janneman kreeg

straf,

vader sloeg

de spijkers waar ze

hoorden

en Jezus kreeg

 

geen

kusje.

 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
Wonderlijk

Wonderlijk

engelen-001[review] Voor wie van joodse verhalen houdt, zal dit boek van Martin Buber (1878 – 1965) een feest der herkenning zijn. Het bevat zes verhalen over wonderlijke gebeurtenissen. Er gaat er bijvoorbeeld een over een engel, die medelijden heeft met de mensen en hen van hun leed wil bevrijden, maar die moet inzien dat leed bij de geschapen wereld hoort: als je op de ene plaats leed wegneemt, komt er weer ander leed voor in de plaats. In Bubers sprookjesachtige vertellingen kun je kennismaken met, of opnieuw genieten van, de joodse wijsheid en ethiek. De prachtige verhalen in het boek van de godsdienstfilosoof Buber fascineren alleen al door de warmte en het melancholische begrip waarmee de auteur zijn personages beschrijft in hun worsteling met de wrede kanten van de waarheid.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
Literatuur en wetenschap

Literatuur en wetenschap

hoeg4De Gids, jaargang 161 – 1998 / Stine Jensen, Over het werk van Peter Høeg

They say love brings people together, but anger brings them together a lot quicker. (Juliana Luecking)

Kopenhagen 1997. De Deense auteur Peter Høeg geeft alle inkomsten uit zijn roman The Woman and the Ape (1996) aan een fonds ter bestrijding van de armoede in de Derde Wereld. Zelf heeft de gulle schrijver het geld niet meer nodig, want hij is behoorlijk rijk geworden met zijn drie eerdere romans. Met name zijn tweede boek, de verfilmde bestseller Miss Smilla’s Feeling for Snow (1992), betekende een internationale doorbraak. De Denen zijn trots op hun nieuwe nationale held, die in zijn debuutroman The History of Danish Dreams (1988) het kleine Deense dorpje Rudkøbing tot middelpunt van de wereld bombardeerde. Maar diezelfde Denen moesten even slikken toen Høeg zijn derde, controversiële roman Borderliners (1993) publiceerde. De mythe van het kinderparadijs Denemarken, Legoland en een gezonde vrije seksuele opvoeding werd door Høeg ontmaskerd in een huiveringwekkende openbaring van de wetenschappelijke experimenten met jeugdige zwakzinnigen en sociaal minder begaafden die op grote schaal in de jaren vijftig en zestig werden uitgevoerd. Het zijn zeker geen feelgood novels, de boeken van Høeg, ook al lopen ze allemaal goed af.

hoeg6Høegs werk is razend populair en daarvoor zijn twee redenen denkbaar. Ten eerste neemt de schrijver het grootmoedig op voor alle minderheden in de maatschappij. In zijn boeken ligt het perspectief steeds bij de Ander (..). Volgens Høeg levert het verhaal van de outsider, die aan den lijve ondervindt wat ‘er niet bij horen’ betekent, het beste inzicht in een situatie.

De tweede reden voor het succes van Høeg schuilt misschien wel in de balans tussen idee en vorm. Zijn romans zijn meer dan mooie verhalen: het zijn tevens filosofische en wetenschappelijke exercities. Høeg laat in zijn romans niet alleen de gevolgen van wetenschap zien via zijn verhaal, maar presenteert de lezer ook de wetenschappelijke theorieën waaruit de praktijk voortvloeit. Dat doet hij door als verteller het verhaal te onderbreken met een theoretische uitweiding of door een van zijn personages iets te laten zeggen over een theorie. Op deze wijze vermengt Høeg literatuur met wetenschap.

hoeg7(..) Het gevecht van de Ander, de buitenstaander, tegen de gevestigde autoriteit is verweven met Høegs project: een kritische blik op de rol van wetenschap in onze maatschappij. Een van de machtigste instituties in de westerse maatschappij om autoriteit mee te verwerven, is volgens Høeg de wetenschap. En de buitenstaander moet vaak machteloos toezien hoe over zijn rug wetenschap als rechtvaardiging voor wanpraktijken wordt gebruikt. In Høegs boeken is het niet liefde die mensen dichter bij elkaar brengt, maar hun gemeenschappelijke woede en strijd tegen de gevestigde gemeenschap.

hoeg2
The Woman and the Ape – ‘A witty compelling thriller that touches a primal nerve’

The Woman and the Ape staat in de literaire traditie van satires waarbij dieren worden ingezet om de hoogdravende pretenties van mensen door te prikken; een traditie die teruggaat naar onder andere J.A. Schasz’ Reize door het Aapenland (1788), een Nederlandse echo van de roman Niels Klims Underjordiske Reisse (1741) van de Deense schrijver Ludvig Holberg. Holbergs boek werd wereldwijd verspreid; alleen in Nederland al verschenen vrijwel direct na de publicatie in Denemarken maar liefst vier vertalingen van diens roman (met als titel De Onderaardse reis van Klaas Klim, resp. 1741, 1744, 1761 en 1778). De roman gaat over een jonge theoloog die bij onderzoek naar een merkwaardige uitstulping van de aardkorst terechtkomt in de onderwereld, en daar een reis maakt langs diverse naties. De inwoners van ‘Martinia’ zijn apen, die verdacht veel op mensen lijken. Niels leert de apen pruiken te maken, waarna de apen vervolgens mensen gaan na-apen in al hun potsierlijkheid. Høegs boek is ook als een dergelijke satire te lezen.

 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail